Toekomst nettarieven – capaciteitstarief

Na een openbare consultatie beslisten we definitief over de Tariefmethodologie 2021-2024 en de toekomstige tariefstructuur.

Met het oog op de energietransitie worden de ‘netkosten’ (de kosten voor het aanleggen, beheren en onderhouden van de elektriciteitsnetten en het vervoer van elektriciteit) vanaf 2022 grotendeels op basis van capaciteit aangerekend. Dit is ook het geval voor een deel van de transmissiekosten. Op dit moment worden de nettarieven aangerekend op basis van de afgenomen kWh. Hoe meer u verbruikt, hoe hoger uw netfactuur. Dit verandert voor het deel ‘netkosten’ vanaf 2022. De andere kosten opgenomen in de distributienettarieven, met name de kosten voor openbaredienstverplichtingen , de toeslagen en de overige transmissiekosten, blijven aangerekend worden op basis van de afgenomen kWh.

Door meer lokale hernieuwbare energie, meer elektrische voertuigen en meer warmtepompen zullen de distributienetten in de toekomst meer en anders gebruikt worden én blootgesteld worden aan grotere (gelijktijdige) piekbelastingen. Die piekbelastingen zouden ertoe kunnen leiden dat de distributienetbeheerders zware investeringen moeten doen om het net betrouwbaar te houden. Dat zou de distributienettarieven sterk kunnen doen toenemen. Om dit te vermijden en het net voor iedereen betaalbaar te houden, willen we alle netgebruikers bewust maken dat hoge pieken in hun verbruik extra kosten voor het net met zich kunnen meebrengen en hen zo aanmoedigen om het net efficiënt te gebruiken.

Om u zo goed mogelijk te informeren vindt u hieronder een overzicht van een aantal veelgestelde vragen. We maken hierbij een onderscheid tussen vragen die relevant zijn voor gezinnen en kmo’s aangesloten op het laagspanningsnet vs. voor grote bedrijven. De manier waarop de distributienettarieven aan hen worden aangerekend is namelijk verschillend. 

Bij de start van onze laatste consultatie over het capaciteitstarief (04/05/2020) organiseerden wij een webinar waarin we uitgebreid toelichtten waarom we een capaciteitstarief invoeren en met voorbeelden aantonen wat de impact hiervan zal zijn voor verschillende types netgebruikers:

Veelgestelde vragen over de toekomst nettarieven elektriciteit - Gezinnen en KMO's

Klopt het dat iedereen die een piekvermogen groter dan 3,15 kW veroorzaakt ‘meer’ zal betalen of ‘afgestraft’ zal worden?

Nee. We voeren een lineair capaciteitstarief in. Een gezin met een ‘gemiddelde maandpiek’ van 6 kW betaalt dus dubbel zoveel als een gezin met een ‘gemiddelde maandpiek’ van 3 kW. Wél voorzien we een ondergrens van 2,5 kW. Gezinnen die in bepaalde maanden geen verbruik hebben of een piek veroorzaken die lager is dan 2,5 kW, wordt toch een bedrag aangerekend dat overeenkomt met deze ondergrens. Hierdoor zal élke netgebruiker een minimale jaarlijkse bijdrage betalen in de netkosten . Dit heeft vooral een impact op netgebruikers met een heel beperkt of occasioneel verbruik (bijvoorbeeld tweedeverblijvers of kotstudenten).

Het vermogen van 3,15 kW komt volgens onze steekproefgegevens overeen met het piekvermogen van een gemiddeld gezin met de gebruikelijke huishoudelijke toestellen.

Wat verstaan we onder gezinnen en kmo's?

Onder gezinnen en kmo’s verstaan we alle netgebruikers aangesloten op het laagspanningsnet.

Wat zal de impact zijn van deze hervorming op gezinnen met elektrische verwarming?

We kunnen op dit moment nog niet precies berekenen hoeveel distributienettarieven u in 2022 zal betalen.

Gezinnen met elektrische verwarming hebben vandaag meestal een aparte exclusief nachtmeter. Deze meter houdt het elektriciteitsverbruik bij via een afzonderlijk circuit. Daar mogen enkel verwarmingstoestellen op aangesloten worden. Het circuit is actief tijdens de nachturen en zorgt voor het opladen van de verwarmingstoestellen.

Vandaag genieten deze gezinnen voor hun exclusief nachtverbruik van een significante korting op hun distributienettarieven. Dit voordeel wordt geleidelijk afgebouwd over een periode van 4 jaar (2021 t/m 2024).

Het voordelige exclusief nachttarief werd vroeger ingevoerd in het licht van het vooral nucleaire productiepark en het evenwicht van het energiesysteem. Om de elektriciteitsvraag ’s nachts te vergroten zodat deze beter afgestemd zou zijn op de productie door kerncentrales, die in België niet zomaar ’s nachts verminderd kan worden, werden ’s nachts lagere distributienettarieven aangerekend. Maar deze lagere nachttarieven reflecteren geen lagere kosten voor  Fluvius  en zijn niet meer afgestemd op de kenmerken van de toenemende productie op basis van hernieuwbare energiebronnen.

Het historische voordeel wordt niet drastisch, maar geleidelijk aan afgeschaft. Zo krijgen exclusief nachtklanten de tijd om, als dat mogelijk is en zij daarvoor kiezen, over te stappen naar een energie-efficiëntere verwarmingstechnologie.

Voor gezinnen met elektrische verwarming zonder een aparte exclusief nachtmeter zal de hervorming een beperktere impact hebben. De impact van de invoering van het capaciteitstarief op de elektriciteitsfactuur hangt af van de verhouding tussen de jaarlijkse afname (kWh) en het piekvermogen (kW). Een gezin met een groot, continu verbruik zonder uitzonderlijke pieken zal zijn distributienettarieven typisch zien dalen.

In de komende periode gaan wij onze berekeningen verder verfijnen en u meer informatie geven over de impact van het capaciteitstarief op uw portemonnee. Naar aanloop van de invoering van het capaciteitstarief op 1 januari 2022 zullen wij, samen met de netbeheerders en energieleveranciers, de nodige informatiecampagnes doen om u wegwijs te maken in deze nieuwe situatie.

Hoe kan ik besparen op het deel distributienettarieven (capaciteitstarief) van mijn elektriciteitsfactuur? Mag ik mijn huishoudelijke toestellen dan niet meer samen aanzetten?

Regelmatige informatie over uw voorbije maandpieken – via uw energieleverancier, het energieportaal van  Fluvius  en/of de gebruikerspoort van uw  digitale meter  – kan u helpen om snel voeling te krijgen met uw capaciteitsgebruik. Na één of meerdere hoge maandpieken, kan u door aanpassing van uw gedrag mogelijk uw jaarlijks te betalen capaciteitstarief nog bijsturen. Het capaciteitstarief wordt namelijk aangerekend op basis van uw ‘gemiddelde maandpiek’. Bij de berekening ervan zullen uw 12 laatste maandpieken in rekening worden genomen zodat elke maandpiek maar voor 1/12de effect heeft op het jaarlijks totaalbedrag.

Zo zal u mogelijk kunnen besparen door het gebruik van bepaalde toestellen meer te spreiden in de tijd.

Het samen aanzetten van verschillende gebruikelijke huishoudelijke toestellen heeft in de meeste gevallen maar een beperkte impact op het te betalen capaciteitstarief. De maandpiek komt namelijk overeen met het hoogste kwartiervermogen – ofwel het gemiddelde vermogen op kwartierbasis – dat u in een maand heeft gebruikt; niet met het hoogste ogenblikkelijke vermogen. Het vermogen weergegeven op een toestel geeft hierdoor geen volledig beeld van de impact van dat toestel op het te betalen capaciteitstarief. Ook de duur waarover dit vermogen wordt gevraagd en het verloop van de cyclus van het toestel spelen een belangrijke rol. Bijvoorbeeld:

  • Het gebruik van een waterkoker met een vermogen van 2 kW verhoogt het gemeten kwartiervermogen niet met 2 kW. Door de kortstondige werking van het toestel (het water wordt in enkele minuten tot kooktemperatuur gebracht) zal de impact op de kwartierpiek eerder 0,25 à 0,3 kW bedragen.
  • Het gebruik van een oven met een vermogen van 4 kW verhoogt het gemeten kwartiervermogen niet met 4 kW. Door de modulerende werking (aan-/uitschakelen) van een oven éénmaal de gewenste temperatuur is bereikt, zal de impact op de kwartierpiek eerder 1 à 2 kW bedragen.  

Het heeft in ieder geval geen zin om het gebruik van ál uw toestellen te spreiden en hierdoor sterk aan comfort in te boeten. Bij de aanrekening van het capaciteitstarief wordt voor elke maandpiek namelijk een minimumwaarde van 2,5 kW in rekening genomen.

Over de impact van verschillende toestellen op het kwartiervermogen gaan we zeker nog verder informeren. Enkele eenvoudige vuistregels zullen voor de meeste gezinnen volstaan om hun netfactuur onder controle te houden. Net zoals u met een dag/-nachtteller vandaag stilstaat bij het moment waarop u de wasmachine en droogkast opzet, zal u in de toekomst mogelijk geen kookwas draaien op het moment dat u aan het koken bent.

Vooral gezinnen en kmo’s die elektrische installaties gebruiken met een relatief hoog verbruik, zoals een  warmtepomp  of een laadpaal voor een elektrisch voertuig, zullen merkbaar kunnen besparen door hun gedrag aan te passen, bijvoorbeeld door de batterij van hun elektrische wagen niet zo snel als mogelijk aan vol vermogen op te laden – tenzij ze zonnepanelen hebben en de zon schijnt – maar het laden met netstroom meer te spreiden. De digitale meter maakt het ook mogelijk om dergelijke installaties slim aan te sturen en zo het spreiden van het verbruik maximaal te optimaliseren. Hierdoor kan u mogelijk nog meer besparen op uw elektriciteitsfactuur.

Zal ik vanaf 2022 op bepaalde tijdstippen hogere distributienettarieven betalen dan op andere tijdstippen? Wat zal er gebeuren met het dag-/nachttarief?

Het capaciteitstarief dat u betaalt zal niet afhankelijk zijn van het moment waarop u uw maandelijks piekvermogen (kW) heeft gebruikt.

Ook voor het luik van de distributienettarieven dat Fluvius blijft aanrekenen op basis van kWh, zal het moment waarop u elektriciteit afneemt niet langer een rol spelen. Vanaf 2022 wordt het huidig onderscheid tussen het duurdere dag- en het goedkopere nachttarief namelijk afgeschaft. Dit is énkel het geval voor het deel distributienettarieven op uw elektriciteitsfactuur; niet voor het deel elektriciteitskosten. Dit deel wordt namelijk bepaald door de energieleverancier. Energieleveranciers kunnen dus contracten blijven aanbieden met andere energieprijzen voor uw dag- versus nachtverbruik.

Het dag-/nachttarief werd vroeger ingevoerd in het licht van het vooral nucleaire productiepark en het evenwicht van het energiesysteem. Om de elektriciteitsvraag ’s nachts te vergroten, zodat deze beter afgestemd was op de productie door kerncentrales, die in België niet zomaar ’s nachts verminderd kan worden, werden ’s nachts lagere distributienettarieven aangerekend. Maar deze lagere nachttarieven reflecteren geen lagere kosten voor Fluvius en zijn niet meer afgestemd op de kenmerken van de toenemende productie op basis van hernieuwbare energiebronnen, zoals wind- en zonne-energie. Daarom wordt vanaf 2022 op élk moment van de dag en nacht hetzelfde kW-tarief en kWh-tarief toegepast.

Veelgestelde vragen over de toekomst nettarieven elektriciteit - Grote bedrijven

Wat verstaan we onder grote bedrijven?

Onder grote bedrijven verstaan we alle netgebruikers aangesloten op het middenspanningsnet of rechtstreeks op een transformator tussen het hoog- en middenspanningsnet of het midden- en laagspanningsnet. Hieronder vindt u een overzicht van een aantal veel gestelde vragen.

Waarom beslist de VREG hierover en niet de Vlaamse regering?

Wij zijn als regulator exclusief bevoegd om rond distributienettarieven een bepaald beleid te voeren. Dit vloeit onder meer voort uit de Europese Elektriciteitsrichtlijn. De overheid mag niet raken aan reguleringsbeslissingen zoals "het vaststellen of goedkeuren, volgens transparante criteria, van transmissie- of distributienettarieven of de berekeningsmethodes hiervoor".

Dat houdt onder meer in dat de politiek ons geen welbepaalde manier van toewijzing van kosten kan opleggen voor de berekening van de distributienettarieven.

Is Vlaanderen de enige plek waar men een capaciteitstarief invoert?

In het licht van de  energietransitie  en de mogelijke impact hiervan op de netkosten  overwegen meer en meer landen de invoering van een capaciteitstarief of een verhoging van het capaciteitsaandeel in de distributienettarieven.  

In sommige landen zijn er vandaag al grotendeels capaciteitsgebaseerde nettarieven, bijvoorbeeld in Nederland, Spanje en Italië. 

Wat zal de impact zijn van deze hervorming op de elektriciteitsfactuur van mijn bedrijf?

Wij maakten berekeningen voor een aantal specifieke voorbeeld-netgebruikers (gezinnen, kmo’s en bedrijven op middenspanning) om te kijken wat de impact zal zijn van het capaciteitstarief. Deze berekeningen werden toegelicht tijdens een webinar op 4 mei (Presentatie in PDF en Filmpje webinar met toelichting). Een update van deze berekeningen rekening houdende met de finale beslissing over de tariefmethodologie vindt u in deze presentatie. De komende maanden gaan wij deze simulaties verder verfijnen.

We begrijpen dat de invoering van een nieuwe tariefstructuur een ingrijpende wijziging is en mogelijk bij veel bedrijven vragen oproept. De nieuwe tariefstructuur wil de elektriciteitsafnemers aanzetten om hun gedrag af te stemmen op het collectief en efficiënt gebruik van het elektriciteitsnet. Om hen daarin bij te staan, zullen we in aanloop naar de invoering van het capaciteitstarief op 1 januari 2022 de nodige informatiecampagnes doen in samenwerking met de netbeheerders en leveranciers om de elektriciteitsafnemers wegwijs te maken in deze nieuwe situatie.

In de komende periode gaan wij ook onze berekeningen verder verfijnen en u meer informatie geven over de impact van het capaciteitstarief op uw bedrijf.

Waarom hervormen we de distributienettarieven voor grote bedrijven?

Door een groter deel van de distributienettarieven vanaf 2022 aan te rekenen via een capaciteitstarief moedigen we grote bedrijven nog meer aan om het net efficiënt te gebruiken. We doen dit met het oog op het veranderende energielandschap (energietransitie). Door meer lokale hernieuwbare energie, meer elektrische voertuigen en meer warmtepompen zullen de distributienetten in de toekomst meer en anders gebruikt worden én blootgesteld worden aan grotere (gelijktijdige) piekbelastingen. Als we geen maatregelen nemen, kunnen als gevolg hiervan belangrijke nieuwe netinvesteringen nodig zijn. Hierdoor zouden de distributienettarieven in de toekomst heel wat duurder kunnen worden. Dat willen we voorkomen. 

Tegelijkertijd hervormen we ook de distributienettarieven voor gezinnen en kmo’s. We voeren ook voor hen een capaciteitstarief in om zo élke netgebruiker er bewust van te maken dat hoge pieken in het verbruik extra kosten voor het net met zich kunnen meebrengen.

Met deze hervorming geven we bedrijven een meer effectieve stimulans om het verbruik – elke maand opnieuw – te spreiden. Ook reflecteren we beter dat Fluvius bij de aanleg van het bestaande distributienet voor elke netgebruiker een bepaalde netcapaciteit heeft voorzien en dus een bepaalde kost heeft gemaakt, onafhankelijk van het feit of deze netgebruiker hier vandaag al dan niet gebruik van maakt. De kosten gerelateerd aan deze historische netinvesteringen maken vandaag een belangrijk deel uit van het luik netkosten in de distributienettarieven. We vinden het belangrijk dat élk bedrijf hierin een bijdrage levert. Door bedrijven op voorhand hun verwachte benodigde capaciteit of ‘toegangsvermogen’ te laten reserveren, stellen we Fluvius ten slotte beter in staat om het net in de toekomst te dimensioneren in functie van de werkelijke behoeften van de netgebruikers.