Veelgestelde vragen over toekomst nettarieven

Wat zijn nettarieven? Over welk deel van de elektriciteitsfactuur gaat de hervorming?

De elektriciteitsfactuur bestaat uit verschillende onderdelen. De nettarieven zijn de tarieven die u betaalt om energie tot bij u thuis of tot bij uw onderneming of organisatie te krijgen.  

Iedereen die aangesloten is op het distributienet voor elektriciteit betaalt distributienettarieven aan  Fluvius . Die distributienettarieven elektriciteit dekken de kosten voor:  

  • het aanleggen van nieuwe kabels voor elektriciteit    
  • het vervoer van elektriciteit over het distributienet  
  • het beheer van het elektriciteitssysteem                               
  • het onderhoud van de kabels  
  • de  openbaredienstverplichtingen  (o.a. toekennen van premies, aankoop van groenestroomcertificaten, plaatsen van budgetmeters, openbare verlichting, …) 
  • de toeslagen. 


De hervorming waarover we nu een publieke raadpleging doen focust op het deel netkostende kosten die effectief gerelateerd zijn aan de ontwikkeling en het beheer van het net en het vervoer van elektriciteit.  

De hervorming gaat niet over de kosten voor openbaredienstverplichtingen (ODV) en toeslagenWe publiceerden onlangs een rapport over het aanzienlijk aandeel van de ODV-kost in de elektriciteitsfactuur, met als doel de beleidsmakers aan te zetten om de huidige ODV’s en hun financieringswijze te herbekijken. In onze voorstellen blijven we deze kosten aanrekenen op basis van de afgenomen kWh. Hierdoor blijven we de consument (ook) via de nettarieven stimuleren om zuinig om te springen met elektriciteit 

Hiernaast gaat de hervorming ook over (een deel van) de kosten voor het transmissienet. Deze kosten worden door de transmissienetbeheerder aan Fluvius aangerekend, die ze vervolgens doorrekent aan zijn eindgebruikers. De manier waarop de kosten gerelateerd aan de ontwikkeling en het beheer van de transmissienet-infrastructuur worden doorgerekend willen we herzien. Alle andere kosten die Elia factureert aan Fluvius willen we ook in de toekomst op basis van de afgenomen kWh blijven doorrekenen. 

Voor een gemiddeld gezin gaat de voorgestelde hervorming over 183 euro of 19% van de totale elektriciteitsfactuur (cijfers juni 2019). Voor een klein bedrijf gaat het vandaag over 2.875 euro of 26% van de elektriciteitsfactuur.  

Voor een gezin in juni 2019: 

Voor een kmo in juni 2019:

Hoe worden de nettarieven voor elektriciteit op dit moment aangerekend?

De nettarieven voor gezinnen en kleine bedrijven zijn vandaag kWh-gebaseerd. Ze worden aangerekend op basis van de hoeveelheid elektriciteit die u van het net afneemt 

Hoe meer kWh elektriciteit u van het net afneemt, hoe hoger het deel nettarieven op uw elektriciteitsfactuur.

Hoe zal het capaciteitstarief worden berekend? Zal u voor uw gebruik van het net op bepaalde momenten meer betalen dan op andere momenten?

Met het capaciteitstarief ‘reserveert’ u uw verwachte benodigde maximale netcapaciteit voor het komende jaar. We noemen dit uw ‘toegangsvermogen’. In onze huidige voorstellen zal dit toegangsvermogen automatisch voor u bepaald worden op basis van uw hoogste kwartiervermogen (ofwel “piekvermogen”) in het voorbije jaar. Het is immers op dit moment voor een gezin of kmo heel  moeilijk om dit zelf in te schatten. Het maakt hierbij niet uit hoe vaak (tijdens 1 kwartier of tijdens meerdere kwartieren) u dit piekvermogen heeft gebruikt. 

We bevragen via onze openbare raadpleging of dit de meest geschikte methode is om het toegangsvermogen voor gezinnen en kleine bedrijven vast te stellen.

Het capaciteitstarief dat u betaalt zal niet afhankelijk zijn van het moment waarop u uw piekvermogen heeft gebruikt.  

In onze huidige voorstellen schaffen we het onderscheid tussen het duurdere dag- en het goedkopere nacht- en uitsluitend nachttarief af voor het deel nettarieven op uw elektriciteitsfactuur. We doen dit niet voor het deel elektriciteitskosten op uw factuur. Dit deel wordt namelijk bepaald door de energieleverancier. 

We stellen voor om in 2022 voorlopig geen nieuwe tijdsafhankelijke tarieven in te voeren. We overwegen wél om dit in de verdere toekomst te doen, als we hierdoor extra netinvesteringen kunnen vermijden en zo de elektriciteitsfactuur betaalbaar kunnen houden. Op dat moment zal u mogelijk wél hogere nettarieven gaan betalen wanneer u een hoog vermogen gebruikt op vooraf bepaalde momenten waarop het distributienet typisch een piekbelasting kent. 

Met het capaciteitstarief willen we gezinnen en kleine bedrijven aanzetten om hun ‘verbruik te spreiden’. Wat betekent dat juist? Is het altijd minder voordelig als ik meer dan één toestel tegelijkertijd aanzet?

Met het capaciteitstarief willen we een deel van de kosten die de netbeheerder mag aanrekenen via de nettarieven op een andere manier verdelen over alle gezinnen en kleine bedrijven dan we vandaag doen. Volgens de huidige voorstellen willen we de netkosten verdelen op basis van het hoogste kwartiervermogen (“piekvermogen”) per jaar en niet langer op basis van de jaarlijks afgenomen kWh. Net zoals een standaard gezin vandaag gemiddeld 3.500 kWh van het net afneemt, zal een standaard gezin gemiddeld een bepaald vermogen (kW) nodig hebben om zijn huishoudelijke activiteiten te doen 

Met de huidige kWh-gebaseerde nettarieven – en bij uitbreiding de bijna volledig kWh-gebaseerde elektriciteitsfactuur – zetten we gezinnen en kleine bedrijven aan om zuinig om te springen met elektriciteit. We stimuleren hen om bijvoorbeeld de verlichting ’s nachts niet onnodig te laten branden en energiezuinige toestellen te kopen 

Door een deel van de nettarieven in de toekomst aan te rekenen op basis van het vermogen willen we hen er ook bewust van maken dat hoge pieken in het verbruik extra kosten voor het net met zich kunnen meebrengen én willen we hen aanzetten om onnodig hoge pieken te vermijden. Met deze ‘capaciteitsprikkel’ willen we vooral gezinnen en kleine bedrijven die, bovenop de gebruikelijke huishoudelijke toestellen, andere elektrische toestellen gebruiken met een relatief hoog vermogen, stimuleren om hun vermogengebruik te optimaliseren. Zo willen we gezinnen met een elektrische wagen aanmoedigen om hun batterij niet zo snel als mogelijk aan vol vermogen op te laden – tenzij ze zonnepanelen hebben en de zon schijnt – maar het laden meer te spreiden. Gezinnen met een sauna willen we bijvoorbeeld laten aanvoelen dat, wanneer ze tijdens het gebruik van hun sauna ook heel wat andere elektrische toestellen laten draaien, dit mogelijk een hogere kost voor het net met zich meebrengt dan wanneer ze het gebruik van die andere toestellen even uitstellen. 

Om inzicht te krijgen in hoe uw piekvermogen tot stand komt, is het belangrijk om een zicht te hebben op het vermogen dat uw elektrische apparaten gebruiken.  Sommige elektrische apparaten hebben een hoog vermogen, andere apparaten hebben een laag vermogen. Toestellen die u gebruikt om te koken (inductievuur, oven, …) of te verwarmen (elektrische verwarming) werken typisch aan een hoger vermogen dan bijvoorbeeld uw wasmachine, droogkast of afwasmachine.  

Een voorbeeld: 
Stel dat u volgende elektrische apparaten in huis heeft: inductievuur – oven – elektrische bijverwarming – verlichting – wasmachine – droogkast – vaatwasmachine.  
In jaar X bedraagt uw piekvermogen 6 kW. Dit wordt gemeten op een moment dat uw inductievuur, oven, elektrische bijverwarming en verlichting aanstaan. Het samen aanzetten van uw wasmachine, droogkast en vaatwasmachine – samen goed voor zo’n 1,8 kW – op andere momenten doorheen het jaar zal dan niets veranderen aan het capaciteitstarief dat u betaalt.  

Als u in jaar X+1 beslist om op een bepaald moment al uw elektrische apparaten samen aan te zetten, dan zal in dat jaar een hoger piekvermogen worden gemeten (7,8 kW) en betaalt u dus meer. 

Waarom moet de aanrekening van de nettarieven hervormd worden?

Met het oog op de energietransitie  en het veranderende elektriciteitslandschap onderzoeken we betere en meer toekomstbestendige manieren om de nettarieven aan te rekenen 

Op dit moment worden de nettarieven voor gezinnen en kleine bedrijven aangerekend op basis van de afgenomen kWh. Maar de kosten voor de aanleg en het onderhoud van de kabels van  Fluvius  worden vooral bepaald door het vermogen waarop we een beroep doen, eerder dan door wat we van het net afnemen.  

Fluvius bepaalt de omvang van zijn netten – en dus zijn netinvesteringen – op basis van het verwachte piekvermogen van alle netgebruikers en de verwachte gelijktijdigheid ervan. Met “gelijktijdigheid” bedoelen we de mate waarin de pieken van de verschillende netgebruikers op hetzelfde moment voorkomen. De kosten van deze netinvesteringen maken vandaag het merendeel van de netkosten uit. We vinden daarom dat een aanrekening van de netkosten o.b.v. het vermogen- of capaciteitsgebruik van gezinnen en kleine bedrijven een betere weergave vormt van wat deze kosten effectief veroorzaakt (heeft). We menen dat we met een capaciteitstarief de netkosten op een evenwichtige manier kunnen toewijzen aan de verschillende netgebruikers. 

Met een capaciteitstarief willen we gezinnen en kleine bedrijven ook aanzetten om het net op een efficiënte manier te gebruiken. Dit wordt belangrijk om de elektriciteitsfactuur in de toekomst betaalbaar te houden.  

Omdat we evolueren naar een decentraal, CO2-arm energiesysteem verwachten we de komende jaren een verdere groei van decentrale productie o.b.v. hernieuwbare energiebronnen en een toename van elektrisch vervoer en warmtepompen. Hierdoor zal het net méér en anders gebruikt worden en zal het blootgesteld worden aan grotere gelijktijdige piekbelastingen. Als we geen maatregelen nemen, kunnen als gevolg hiervan belangrijke nieuwe netinvesteringen nodig zijn. Dat willen we voorkomen. Met een capaciteitstarief willen we u daarom aanzetten om onnodig hoge pieken in uw verbruik te vermijden en waar mogelijk uw elektriciteitsverbruik meer te spreiden.  

De digitale meter kan u daarbij helpen. Met een digitale meter kan u inzicht krijgen in het vermogen dat u op elk moment gebruikt. De digitale meter maakt het ook mogelijk om elektrische apparaten slim aan te sturen en zo uw netfactuur te optimaliseren. 

Meer uitleg in dit filmpje.

Wanneer zal het capaciteitstarief ingevoerd worden?

We zullen de nieuwe tariefstructuur voor gezinnen en kmo’s invoeren op 1 januari 2022. 

We wachten nu de reacties op de openbare raadpleging af en gaan hier nadien mee aan de slag om onze voorstellen te verfijnen  

We zullen u op de hoogte brengen wanneer de finale voorstellen bekend zijn en zullen u vanaf dan ook informeren over demogelijke impact van het capaciteitstarief op uw netfactuur en de mogelijke manieren (gedragsaanpassingen en/of investeringen) waarop u uw netfactuur in positieve zin kan beïnvloeden.

Wat zal de impact zijn op de elektriciteitsfactuur van een gezin (zonder zonnepanelen)?

We kunnen op dit moment nog niet meegeven wat de toekomstige impact van het capaciteitstarief op de elektriciteitsfactuur zal zijn. Om dit te kunnen geven, moeten we een duidelijker zicht hebben op de kosten van de netbeheerders voor het jaar 2022.  

Van zodra we de impact op de factuur wél kunnen inschatten zullen we hier, voorafgaand aan de invoering van de nieuwe tariefstructuur, zeker nog over informeren.  

Wat zal de impact zijn op de elektriciteitsfactuur van een gezin met zonnepanelen?

We kunnen op dit moment nog niet meegeven wat de toekomstige impact van het capaciteitstarief op de elektriciteitsfactuur van een  prosument  zal zijn. Om dit te kunnen geven, moeten we een duidelijker zicht hebben op de kosten van de netbeheerders voor het jaar 2022.  

Van zodra we de impact op de factuur wél kunnen inschatten zullen we hier, voorafgaand aan de invoering van de nieuwe tariefstructuur, zeker nog over informeren.  

Prosumenten met een terugdraaiende teller betalen vandaag het zogenaamde prosumententarief, een capaciteitstarief in functie van het maximaal AC-vermogen van de omvormer. Als er een jaarlijkse netto-afname is betalen zij hiervoor ook €/kWh-tarieven. Prosumenten met een digitale meter hebben momenteel de keuze tussen deze manier van aanrekenen of een afrekening van de nettarieven op basis hun werkelijke afname. Deze regeling geldt tot eind 2020.  

De VREG is geen voorstander van het principe van compensatie voor de nettarieven omdat dit de prosument niet aanzet om het net efficiënt te gebruiken door zoveel als mogelijk de elektriciteit te verbruiken op het moment dat de zonnepanelen deze elektriciteit opwekken ( zelfconsumptie ). Meer informatie hierover vindt u in de simulator digitale meter. 

De invoering van een capaciteitstarief sluit aan bij dit standpunt. We willen dat zowel consumenten als prosumenten prikkels krijgen om het net efficiënt te gebruiken 

We willen prosumenten blijvend aanzetten om zoveel als mogelijk aan zelfconsumptie te doen. Dit doen we in de voorgestelde nieuwe tariefstructuur door nog een deel van de nettarieven aan te rekenen op basis van de werkelijk gemeten afname (kWh).  

Door hun zelfconsumptie te verhogen, beïnvloeden prosumenten mogelijk ook hun capaciteitsgebruik in positieve zin: door het verschuiven van hun verbruik naar momenten waarop hun PV-installatie produceert, worden mogelijk ook hun hoogste afnamepieken afgevlakt. Dit kan een besparing opleveren op het op capaciteit gebaseerde deel van de netfactuur.  

Zo krijgt een prosument met een elektrisch voertuig in de nieuwe tariefstructuur door het capaciteitstarief een stimulans om zo gespreid mogelijk op te ladenDoor het kWh-tarief, toegepast op zijn werkelijke afname, krijgt hij een stimulans om op te laden op een moment van PV-productie. 

Zowel hun zelfconsumptie als de mate waarin hiermee hun afnamepieken worden afgevlakt kunnen prosumenten beïnvloeden door hun gedrag aan te passen enals ze daarvoor kiezente investeren in automatische vraagsturing en/of elektrische opslagtechnologie.   

Onze voorstellen in deze openbare raadpleging zijn voor prosumenten onder voorbehoud van het arrest van het Grondwettelijk Hof m.b.t. het vernietigingsberoep dat wij indienden tegen artikel 31 van het decreet digitale meters. Meer informatie hierover via https://www.vreg.be/nl/de-digitale-meter-bij-zonnepaneleneigenaars 

Wat zal de impact zijn op de elektriciteitsfactuur van een gezin met een warmtepomp?

Gezinnen met een warmtepomp  doen ook voor hun warmtebehoeften een beroep op de energiedrager elektriciteit en hebben daarom een relatief hoog elektriciteitsverbruik (kWh). 

De huidige elektriciteitsfactuur bevat verhoudingsgewijs een grote kost van  openbaredienstverplichtingen  (ODV) t.o.v. de aardgasfactuur. We menen dat deze hoge ODV-last een verkeerd signaal vormt in het licht van de energietransitie en de bijhorende elektrificatie van verwarming (warmtepompen) en transport (elektrische wagens). We publiceerden onlangs een rapport hierover, met als doel de beleidsmakers aan te zetten om de huidige ODV’s en hun financieringswijze te herbekijken. 

Sommige soorten warmtepompen werken vrij constant aan hetzelfde vermogen. De verhouding van hun jaarlijkse verbruik (kWh) t.o.v. het vermogen dat ze aanspreken (kW) is relatief hoog of – met andere woorden gezegd – ze kennen een goede benutting of een hoge gebruiksduurVoor klanten met een goede benutting is een tarief o.b.v. capaciteit typisch voordeliger dan een tarief o.b.v. het afgenomen volume (kWh). 

Door de komst van de  digitale meter  komen er mogelijkheden om warmtepompen slim aan te sturen. De combinatie van een warmtepomp met een warmtebuffer en slimme software maakt het bijvoorbeeld mogelijk om de warmtepomp extra warmte te laten genereren op momenten dat de zonnepanelen elektriciteit produceren, deze warmte tijdelijk op te slaan en op een later moment te gebruiken wanneer huishoudelijke toestellen samen een hoog vermogen vragen. Op deze manier kan een gezin met een warmtepomp zijn capaciteitsgebruik – en dus ook zijn netfactuur – onder controle houden.

Op dit moment betalen lokale producenten met een installatie ≤ 10 kW geen injectietarief. Zal dit veranderen?

Lokale producenten met een installatie > 10 kVA betalen vandaag al een injectietarief. Het injectietarief voor lokale producenten met een installatie > 10 kVA aangesloten op het laagspanningsnet bedraagt vandaag gemiddeld 4,45 €/ MWh Lokale producenten met een installatie > 10 kVA aangesloten op het middenspanningsnet betalen een injectietarief van gemiddeld 1,08 euro/MWh 

Voor productie-eenheden aangesloten op het transmissienet zal Elia  vanaf 2020 een injectietarief aanrekenen dat maximaal 0,62 euro/MWh bedraagt.   

In het licht van toekomstige Europese wetgeving (Europese elektriciteitsverordening, rechtstreeks geldend vanaf 1 januari 2020), waarin wordt bepaald dat er geen discriminatie mag zijn in de toepassing van de tariefmethodologie tussen productie aangesloten op transmissie versus distributie’, stellen we voor om in de nieuwe tariefstructuur ook voor lokale producenten met een installatie < 10 kVA een injectietarief te voorzien.  

In onze openbare raadpleging bevragen we of de tariefdrager kWh ook voor deze kleinere lokale producenten geschikt zou zijn. 

Het injectietarief staat volledig los van het  prosumententarief . Dat is een afnametarief.