Veelgestelde vragen over digitale meter en zonnepaneleneigenaars

Waarom staat de VREG niet achter het compensatieprincipe bij prosumenten met een digitale meter?

Compensatie heeft negatieve effecten voor het rationeel energie- en netgebruik en de marktwerking

Het behoud van het compensatieprincipe leidt ertoe dat de negatieve gevolgen die op het ogenblik al gelden voor het beheer van de distributienetten en het beheer van de energieportfolio’s van de energieleverancier nog gedurende lange tijd blijven bestaan.

Daarnaast heeft dit mogelijk ook een negatieve impact op de ontwikkeling van nieuwe diensten en technologieën en impliceert het bovendien dat verschillende baten verbonden aan de digitale meters tijdelijk niet gerealiseerd kunnen worden.

De compensatieregeling stimuleert prosumenten niet om te reageren op marktprikkels en om zelfconsumptie (gelijktijdigheid van productie en verbruik) na te streven of te verhogen en hiertoe eventueel gebruik te maken van nieuwe diensten en technologieën (e.g. opslag- of energiebeheerssystemen). Hierdoor houdt het de prosument tegen om een actieve rol op te nemen in de energiemarkt en belemmert het bijgevolg de activering van de vraagzijde. De regeling vertrekt vanuit de veronderstelling dat de opslagcapaciteit van het elektriciteitssysteem onbeperkt en gratis beschikbaar is, wat niet het geval is. De compensatieregeling zorgt voor grootschalige gelijktijdige injectie door decentrale productie op het distributienet en reikt geen oplossingen aan om ongewenste, dure capaciteitsuitbreidingen van het net te vermijden.

Ook voor de elektriciteitsleveranciers is het compensatieprincipe allerminst een neutrale operatie. Door de compensatie ‘kopen’ zij tijdens de zomer stroom van de prosumenten die bij hen klant zijn en ‘verkopen’ die opnieuw aan hen tijdens de winter. Beide natuurlijk aan dezelfde prijs per kWh. De realiteit is echter dat zij zelf tijdens de zomer stroom moeten (ver)kopen op de groothandelsmarkt aan een gemiddelde prijs (cijfers 2017) van ongeveer 35 euro per MWh, terwijl ze de stroom in de winter aan gemiddeld 55 euro per MWh betaalden. De compensatie zorgt dus voor een zeer aanzienlijke financiële last voor de elektriciteitsleveranciers waar de prosumenten zich meestal niet van bewust zijn. Als het compensatieprincipe verlaten wordt, zal de prosument op termijn innovatievere energiecontracten kunnen sluiten met zijn elektriciteitsleverancier en een actievere rol in de energiemarkt spelen. Hij krijgt daarnaast prikkels om zijn zelfconsumptie te verhogen en zal bijgevolg meer geneigd zijn om gebruik te maken van nieuwe technologieën en diensten. De voordelen van deze actieve participatie zullen op termijn waarschijnlijk toenemen wanneer elektrische voertuigen, warmtepompen en andere flexibele toepassingen concurrerender worden.

We zijn dus geen voorstander van het toepassen van het compensatieprincipe voor de aanrekening van de nettarieven omdat het principe van compenseren op zich – ongeacht of het via een terugdraaiende of een digitale meter gebeurt – de prosumenten elke prikkel ontneemt om het distributienet rationeel en efficiënt te gebruiken en om efficiënt om te gaan met zijn elektriciteitsverbruik. De omslag naar de energietransitie gaat niet enkel om de productie van hernieuwbare energie, maar bijvoorbeeld ook over rationeel energiegebruik en rationeel netgebruik.

Een toekomstgerichte energietransitie kan maar slagen als alle consumenten, waaronder de prosumenten, rechtstreeks kunnen deelnemen aan de markt door hun verbruik aan te passen aan marktsignalen, en op een efficiënte en juridisch correcte manier ingeschakeld worden in het energiesysteem. Actieve participatie van alle consumenten is wat we beogen.

We zijn van oordeel dat de prosument via andere kanalen vergoed zou kunnen worden voor het gederfde financieel voordeel van de compensatieregeling verbonden aan de terugdraaiende teller. In ons advies over de conceptnota digitale meters gaven we een aantal mogelijke maatregelen die de Vlaamse regelgever kan overwegen. 

We zijn geen voorstander van artikel 31 van het decreet. Met dit artikel blijft het terugdraaien van de teller mogelijk voor een periode van 15 jaar. Het artikel gaat in tegen onze onafhankelijkheid en onze exclusieve tariefbevoegdheid. De regeling is bovendien discriminerend op verschillende vlakken. We beslisten daarom om een vernietigingsberoep in te dienen bij het Grondwettelijk Hof tegen dit artikel 31. Finaal zal het aan het Grondwettelijk Hof zijn om zich hier over uit te spreken.

We lichtten in een Advies van 25 maart 2019 ons standpunt toe.

Wat moet ik doen als ik wil overstappen naar afrekening op basis van werkelijke afname?

Vanaf 1 juli 2019 kunnen prosumenten met een digitale meter  ook zelf kiezen om over te stappen naar het nieuwe nettariefsysteem. Let wel: als u kiest voor het nieuwe systeem, dan kan u nadien niet meer terug naar het prosumententarief . Deze keuze kan u vanaf 1 juli 2019 aan Fluvius laten weten via een webformulier op hun website.

Wat als de 15 jaar voorbij zijn?

Dan krijgt u een digitale elektriciteitsmeter en de garantie dat u tot 1 januari 2021 voor uw volledige elektriciteitsfactuur op dezelfde manier wordt gefactureerd als vandaag het geval is. Tot dan heeft u zowel voor de nettarieven als de overige componenten van de elektriciteitsfactuur uiteraard de mogelijkheid om over te stappen naar het systeem waarbij u op basis van uw werkelijke afname van het elektriciteitsnet wordt gefactureerd. Om de impact van een overstap voor uw nettarieven te bekijken, kan u onze simulator raadplegen.

Vanaf wanneer geldt de periode van 15 jaar?

Conform het decreet kan elke prosument maximaal 15 jaar gebruikmaken van het principe van de ‘terugdraaiende teller’. Die periode loopt vanaf de datum waarop uw installatie in dienst werd genomen (datum op het keuringsattest). Deed u nadien nog een uitbreiding van uw installatie, dan komt die niet in aanmerking.

Zal ik nog kunnen kiezen tussen dag- en nachttarief?

Ja. Er bestaat maar één digitale meter voor elektriciteit, maar u kan kiezen tussen enkelvoudig tarief of dag-/nachttarief. Beide registratiesystemen en tarieven blijven dus gewoon bestaan. De digitale meter maakt het eenvoudiger en goedkoper om van tarief te veranderen. Dat kan eenmalig gratis bij de plaatsing van digitale meters, en kost 8,5 euro exclusief btw nadien. Als Fluvius uw huidige mechanische meter vanaf 1 juli vervangt door een digitale meter blijft het systeem van de terugdraaiende teller automatisch behouden.

Waarom heeft de VREG nu pas besloten om naar het Grondwettelijk Hof te stappen?

We moesten eerst afwachten tot het decreet digitale meters gepubliceerd werd in het Belgisch Staatsblad alvorens we dit finaal juridisch in overweging konden nemen en hierover beslissen. De publicatie in het Belgisch Staatsblad gebeurde op 5 juni.

Ik overweeg de aankoop van een elektrische wagen. Wat kan dit betekenen in combinatie met mijn zonnepanelen?

Een elektrische wagen heeft een impact op de zelfconsumptie . De mate waarin u uw % zelfconsumptie kan verhogen hangt sterk af van het gebruik van de wagen, de grootte van de batterij en van waar en wanneer u uw wagen oplaadt.

Een dag thuiswerk per week, waarbij u uw elektrische wagen overdag oplaadt, kan al veel helpen. Echter, gezien het gebruik voor woon-werk verkeer worden elektrische wagens in veel gevallen ’s avonds of ’s nachts opgeladen, maar op dat moment produceren uw zonnepanelen geen elektriciteit.

Ik overweeg de aankoop van een batterij. Wat kunnen batterijen betekenen in combinatie met mijn zonnepanelen?

Batterijen kunnen ervoor zorgen dat prosumenten hun eigen geproduceerde energie verbruiken op momenten dat er geen productie is. De mogelijkheden om batterijen in te zetten voor andere doeleinden zoals ondersteuning van netbeheer worden nog verder onderzocht en uitgetest.

In de pagina's rond direct verbruik van onze simulator ziet u dat er een impact is van een batterij op uw direct verbruik en op uw elektriciteitsfactuur. 

Batterijen kunnen ervoor zorgen dat de afname van het net afneemt en bij een wijziging van de tariefstructuur naar een meer capaciteitsgericht tarief er ook voor zorgen dat de pieken worden teruggedrongen. Peak shaving noemen we dat. Een accu slaat overdag opgewekte energie op om piekmomenten in het energieverbruik in de ochtend en de avond op te vangen. De duurzame energie blijft zo in de woning, wat het duurzame gedrag van bewoners stimuleert.

Momenteel zijn er geen specifieke technische vereisten, maar dit zal in 2019 veranderen. Er komt dan een nieuwe versie van de C10/11 voorschriften. Deze zullen naast decentrale productie ook batterijsystemen afdekken.

In de eerste plaats is wel het AREI van toepassing (een nieuwe batterij moet elektrisch gekeurd worden) en verder ook het aansluitreglement van de netbeheerder (Artikel 7.5) waar er een meldingsplicht staat voor batterijsystemen vanaf 3kWh sinds 1 januari 2017.

Ik heb recht op sociaal tarief en betaalde geen prosumententarief. Wat als er bij mij een digitale meter wordt geplaatst?

Het sociaal tarief voor elektriciteit en/of aardgas is een gunstiger tarief voor personen of gezinnen die behoren tot bepaalde categorieën. Het sociaal tarief is bij alle energieleveranciers en distributienetbeheerders hetzelfde. De  CREG , de federale energieregulator, legt om de 6 maanden de prijs vast.

Het decreet digitale meters voorziet het volgende:

Zonnepaneleneigenaars hebben de keuze tussen het huidige systeem waarbij er voor hen niks verandert ( prosumententarief ) en een nieuwe regeling die uitgewerkt werd door de VREG. Voor klanten met sociaal tarief, die volgens de federale regelgeving geen prosumententarief betalen, is het interessanter om in het huidige systeem te blijven.

Tijdens de zomermaanden produceren mijn zonnepanelen meer dan ik verbruik, tijdens de wintermaanden heb ik een tekort aan opgewekte elektriciteit. Ben ik in de toekomst het overschot van de zomer kwijt als ik een digitale meter heb?

Nee, conform het decreet (artikel 31) en de tariefmethodologie heeft een  prosument  met een  digitale meter  tot eind 2020 de keuzemogelijkheid: 

  • Digitale meter werkt als een terugdraaiende meter: aanrekening van de nettarieven op basis van het compensatieprincipe met het  prosumententarief ; dit is de standaard als u geen keuze maakt. 
  • Digitale meter werkt niet als een terugdraaiende meter en de nettarieven worden afgerekend op basis van werkelijke afname. Als u vooral verbruikt als de zon schijnt, is dit voordeliger.  

Welk systeem voor u het voordeligst is, berekent u via de simulator digitale meter.  

Aan de energiekost en de heffingen verandert de digitale meter niets. Deze worden in beide systemen gecompenseerd.  

We zijn geen voorstander van het artikel 31. Met dit artikel blijft het terugdraaien van de teller mogelijk voor een periode van 15 jaar. Het artikel gaat in tegen onze onafhankelijkheid en onze exclusieve tariefbevoegdheid. De regeling is bovendien discriminerend op verschillende vlakken. We beslisten daarom om een vernietigingsberoep in te dienen bij het Grondwettelijk Hof tegen dit artikel 31. Finaal zal het aan het Grondwettelijk Hof zijn om zich hier over uit te spreken.

We lichtten in een Advies van 25 maart 2019 ons standpunt toe.