Veelgestelde vragen over arrest grondwettelijk hof

Waarom heeft het Grondwettelijk Hof deze beslissing genomen? Welke argumenten heeft het hierbij gevolgd?

Niet het beroep van de VREG heeft geleid tot de vernietiging van de overgangsregeling voor prosumenten met een  digitale meter ; wél de rechtszaken van de CREG en de Belgische Staat.  

Het beroep van de VREG had enkel betrekking op de component distributienettarieven in de elektriciteitsfactuur. De VREG argumenteerde dat de toepassing van de virtueel terugdraaiende teller voor de distributienettarieven – zoals voorzien in de overgangsregeling – discriminerend is (tussen prosumenten vs. andere netgebruikers, tussen prosumenten met een installatie geplaatst vóór 2020 vs. na 2020 en tussen prosumenten waarvan de installatie meer of minder dan 15 jaar oud is) en in strijd met de Europeesrechtelijke vereisten inzake onafhankelijkheid van de energieregulator en zijn exclusieve bevoegdheid inzake tarieven.  

Het Grondwettelijk Hof oordeelde dat de Vlaamse overgangsregeling een inbreuk uitmaakte op de federale bevoegdheden inzake federale taksen en heffingen en transmissienettarieven. Voorheen hadden de Raad van State en de VREG al gewaarschuwd dat de regeling in strijd was met de regels inzake bevoegdheidsverdeling. In dat opzicht kwam het arrest dus niet als een verrassing. 

De argumentatie van de VREG werd door het Hof niet behandeld, omdat de schending van de federale bevoegdheden op zich al voldoende was om de overgangsregeling te vernietigen.  

Ik heb zonnepanelen en een klassieke, analoge meter. Welke impact heeft deze beslissing op mij?

De beslissing van het Grondwettelijk Hof heeft geen onmiddellijke impact op uw elektriciteitsfactuur. De klassieke, analoge meter draait mechanisch terug. De verschillende factuurcomponenten (energiekost, nettarieven, kWh-gebaseerde heffingen en btw) kunnen dan ook niet anders aangerekend worden dan op basis van uw  gecompenseerde afname . U blijft ook het  prosumententarief  betalen. 

Op het moment dat bij u een digitale meter wordt geplaatst, zal een tussentijdse berekening worden opgemaakt en stapt u onmiddellijk over naar het nieuwe systeem zonder terugdraaiende teller. De overstap gebeurt dus niet op het moment van uw eerstvolgende meteropname.  

Noot: in 2022 voert de VREG een wijziging door in de aanrekening van de component distributienettarieven. Een deel van de kosten in de distributienettarieven zal bij gezinnen en kleine bedrijven vanaf dan worden aangerekend door middel van een capaciteitstarief. Hebt u op dat moment nog geen digitale meter, dan zal het capaciteitstarief bij u worden aangerekend onder de vorm van een jaarlijkse vaste bijdrage. In tegenstelling tot de digitale meter, kan de klassieke meter uw piekvermogen namelijk niet registreren. Over het capaciteitstarief gaan we in de loop van 2021 nog uitgebreid informeren. 

Mijn zonnepanelen werden gekeurd vóór einde 2020 en ik heb een digitale meter. Welke impact heeft deze beslissing op mij?

Op het moment van publicatie van het arrest in het Belgisch Staatsblad (1 maart 2021) wordt een tussentijdse berekening en eventueel factuur opgemaakt en stapt u onmiddellijk over naar het nieuwe systeem zonder terugdraaiende teller. De overstap gebeurt dus niet op het moment van uw eerstvolgende meteropname.

Vanaf dan worden nagenoeg alle componenten van uw elektriciteitsfactuur (energiekost, nettarieven, kWh-gebaseerde heffingen en btw) aangerekend op basis van de elektriciteit die u werkelijk van het net afneemt. U betaalt niet langer het  prosumententarief . Voor de elektriciteit die u op het net zet kan u een vergoeding ontvangen van uw leverancier. Hiervoor moet u een terugleveringscontract afsluiten. 

In de V-test® geven we een overzicht van alle terugleveringscontracten die momenteel worden aangeboden. 

Met het oog op de overstap naar het nieuwe systeem kan het aangewezen zijn om uw maandelijkse voorschotfacturen te laten verhogen door uw leverancier. Deze voorschotten worden meestal berekend op basis van uw historische, in dit geval beperktere gecompenseerde afname. Vanaf het moment dat u overstapt naar het nieuwe systeem zal uw gefactureerde afname in de meeste gevallen een stuk hoger liggen. Door het voorschotbedrag op te trekken, vermijdt u een hoge jaarafrekening.  

Noot: in 2022 voert de VREG een wijziging door in de aanrekening van de component distributienettarieven. Een deel van de kosten in de distributienettarieven zal bij gezinnen en kleine bedrijven vanaf dan worden aangerekend door middel van een capaciteitstarief. Hierover gaan we in de loop van 2021 nog uitgebreid informeren.  

Mijn zonnepanelen werden gekeurd in 2021 of ik wil zonnepanelen installeren. Welke impact heeft deze beslissing op mij?

De beslissing van het Grondwettelijk Hof heeft geen impact op uw elektriciteitsfactuur. Prosumenten waarvan de installatie méér dan 15 jaar oud is of waarvan de installatie werd gekeurd na 2020 vielen niet onder de vernietigde overgangsregeling. Zij hadden sowieso geen recht op de toepassing van de virtueel terugdraaiende teller.  


Nagenoeg alle componenten van uw elektriciteitsfactuur (energiekost, nettarieven, kWh-gebaseerde heffingen en btw) worden aangerekend op basis van de elektriciteit die u werkelijk van het net afneemt. U betaalt geen  prosumententarief . Voor de elektriciteit die u op het net zet kan u een vergoeding ontvangen van uw leverancier. Hiervoor moet u een terugleveringscontract afsluiten. 

 

In de V-test® geven we een overzicht van alle terugleveringscontracten die momenteel worden aangeboden. 


Wanneer u in 2021 zonnepanelen plaatst hebt u recht op een premie. De aanvraag, behandeling en uitbetaling van deze premie verloopt via  Fluvius
Voor meer informatie hierover kan u terecht op de website van  VEKA https://www.energiesparen.be/zonnepanelen/premie 


Noot: in 2022 voert de VREG een wijziging door in de aanrekening van de component distributienettarieven. Een deel van de kosten in de distributienettarieven zal bij gezinnen en kleine bedrijven vanaf dan worden aangerekend door middel van een capaciteitstarief. Hierover gaan we in de loop van 2021 nog uitgebreid informeren.  

Verdwijnt het prosumententarief door deze beslissing?

Nee. Prosumenten met een klassieke, analoge meter blijven nog altijd het  prosumententarief  betalen. Hun meter draait namelijk mechanisch terug. De verschillende factuurcomponenten (energiekost, nettarieven, kWh-gebaseerde heffingen en btw) kunnen dan ook niet anders aangerekend worden dan op basis van de  gecompenseerde afname

De Vlaamse regering heeft op 15 januari 2021 beslist om de digitale meter niet meer prioritair uit te rollen bij alle prosumenten tegen einde 2022, zoals eerst voorzien, maar zal deze meenemen in de normale uitrol (80% van alle Vlaamse aansluitingen tegen einde 2024 – alle overige aansluitingen tegen juli 2029). Dit betekent dat het prosumententarief nog verschillende jaren zal blijven bestaan. 

Klopt het dat berekeningen van de VREG aantonen dat 60% van de prosumenten met een digitale meter minder zal betalen in het nieuwe systeem zonder terugdraaiende teller?

Uit eerdere analyses op basis van de simulaties die werden uitgevoerd met onze simulator digitale meter, konden we afleiden dat ongeveer 60% van de prosumenten met een digitale meter minder zal betalen bij aanrekening van de distributienettarieven op basis van werkelijke afname in plaats van met het prosumententariefAfhankelijk van hun percentage  zelfverbruik  (de mate waarin ze de elektriciteit die ze zelf produceren onmiddellijk verbruikendoen prosumenten een voor- of nadeel.  


Deze analyses gingen énkel over de component nettarieven van uw elektriciteitsfactuur. Door de beslissing van het Grondwettelijk Hof verdwijnt ook de toepassing van de virtueel terugdraaiende teller voor de andere factuurcomponenten (energiekost, kWh-gebaseerde heffingen en btw). Voor deze componenten zal u méér betalen dan voordien het geval was. Hoeveel hangt af van uw percentage zelfverbruik: hoe vaker u verbruikt op het moment dat u produceert, hoe lager de meerkost.  Daartegenover staat wel dat u een vergoeding kan ontvangen voor de elektriciteit die u op het net zet. Deze terugleververgoeding dekt enkel de energiekost en is lager dan wat u betaalt per afgenomen kWh.   

 

In de V-test® geven we een overzicht van alle afname- en terugleveringscontracten die momenteel worden aangeboden. 


Noot: in 2022 voert de VREG een wijziging door in de aanrekening van de component distributienettarieven. Een deel van de kosten in de distributienettarieven zal bij gezinnen en kleine bedrijven vanaf dan worden aangerekend door middel van een capaciteitstarief. De simulator digitale meter hield hier nog geen rekening mee. Daarom werd de simulator einde 2020 offline gehaald. Over het capaciteitstarief gaan we in de loop van 2021 nog uitgebreid informeren.  

Hoe kunnen prosumenten in het nieuwe systeem zonder terugdraaiende teller hun elektriciteitsfactuur onder controle houden?

We zien in de toekomst 4 pijlers die mogelijk kunnen lonen voor gezinnen en kleine bedrijven met een digitale meter

1. Hoge pieken vermijden – Wie spreidt, betaalt minder 

In 2022 voeren we een capaciteitstarief in. Een deel van de distributienettarieven wordt vanaf dan aangerekend op basis van capaciteit (kW) en niet langer op basis van uw afname van het net (kWh). Omdat de digitale meter vermogenspieken kan registreren, kan deze aanrekening gebeuren op basis van uw werkelijk piekgebruik.   

Door het net efficiënt te gaan gebruiken kan u uw factuur zelf in handen nemen en de distributienettarieven op uw factuur verlagen. Het komt erop aan om – voor zover mogelijk – hoge pieken te vermijden. Dit kan door het verbruik van elektrische toestellen met een hoog vermogen meer te spreiden. Zo kunnen klanten met een elektrische wagen bijvoorbeeld besparen door hun batterij niet zo snel als mogelijk aan vol vermogen op te laden, tenzij ze zonnepanelen hebben en de zon schijnt, maar het laden meer te spreiden. Toepassingen aangesloten op de gebruikerspoort van de digitale meter zullen het in de toekomst mogelijk maken om uw capaciteitsgebruik automatisch te beheren en het spreiden te optimaliseren.  

Voor de meeste gezinnen zullen enkele eenvoudige vuistregels volstaan om hun factuur onder controle te houden. Net zoals u met een dag-/nachtteller vandaag stilstaat bij het moment waarop u de wasmachine en droogkast opzet, zal u in de toekomst mogelijk geen kookwas draaien op het moment dat u aan het koken bent. Het heeft geen zin en het is zeker niet de bedoeling om het gebruik van ál uw toestellen te spreiden en hierdoor sterk aan comfort in te boeten.  

Over het capaciteitstarief gaan we in de loop van 2021 nog uitgebreid informeren. 

2. Zelfverbruik – Verbruik direct als je produceert

De digitale meter registreert de door u geïnjecteerde elektriciteit apart van de elektriciteit die u afneemt van het net. Hierdoor worden alle componenten van uw elektriciteitsfactuur (energiekost, nettarieven, kWh-gebaseerde heffingen en btw) aangerekend op basis van uw werkelijke afname van het net.   

Hoe vaker u verbruikt op het moment dat u produceert, hoe voordeliger. Door uw zelfverbruik te verhogen kan u uw factuur zelf in handen nemen en besparen. Toepassingen aangesloten op de gebruikerspoort van de digitale meter maken het mogelijk om uw zelfverbruik in detail op te volgen en/of uw verbruik actief te sturen in functie van de eigen productie.
 

3. Dynamische energieprijzen – Verbruik op het juiste moment tegen de beste prijs 

De digitale meter kan de elektriciteit die u van het net afneemt registreren per kwartier. Dit maakt het mogelijk om te kiezen voor een dynamisch elektriciteitscontract. 

In een dynamisch contract wordt de prijs voor de energiekost doorgaans per uur bepaald op basis van de prijzen op de energiebeurzen waarop de leveranciers energie kopen voor de dag nadien. Dit betekent dat de elektriciteitsafname per uur wordt afgerekend aan de prijs van dat uur.  

Omdat deze uurprijzen normaal gezien een dag op voorhand gekend zijn, kan u op basis van deze prijzeninformatie uw verbruik hierop afstemmen. Afhankelijk van de mogelijkheden kan u het elektriciteitsverbruik van bepaalde toestellen en toepassingen zoveel mogelijk laten samenvallen met de uren waar lagere prijzen voor gelden (bv. laden elektrisch voertuig, warmtepomp, wasmachine). Zo kan u de energiekost op uw factuur verlagen. 

Wanneer u kiest voor een dynamisch geprijsd contract, wordt u overgeschakeld op een meetregime waarin gegevens op kwartierbasis worden uitgelezen uit uw meter. Uw leverancier zal ervoor zorgen dat u op dit meetregime wordt overgeschakeld.  Bij dit type contract wordt u verondersteld om actief bezig te zijn met uw elektriciteitsverbruik en om bereid te zijn om dit verbruik af te stemmen op de uurprijzen, of om minstens een verbruiksprofiel te hebben dat afwijkt van het gemiddelde (bv. hoog verbruik tijdens de nacht en laag verbruik overdag, wat afwijkt van het gemiddelde van laag verbruik ’s nachts en hoog verbruik overdag). Een gezin of bedrijf dat veel verbruikt op momenten met hoge uurprijzen loopt bij dit type contract namelijk het risico om een hogere energiefactuur te krijgen. Toepassingen aangesloten op de gebruikerspoort van de digitale meter zullen het in de toekomst mogelijk maken om het verbruik automatisch te sturen op basis van de actuele energieprijs.  

In de V-test® geven we sinds begin 2021 een overzicht van alle dynamische prijscontracten die worden aangeboden. Momenteel zijn er nog geen, maar verschillende leveranciers hebben aangekondigd in de loop van 2021 een dynamisch contractaanbod in de markt te zetten. 
 

4. Elektriciteit verkopen – Teruggeleverde elektriciteit vermarkten loont 

Als u zelf elektriciteit produceert, dan zijn er momenten waarop u deze elektriciteit niet zelf verbruikt en op het elektriciteitsnet plaatst. De digitale meter registreert de door u geïnjecteerde elektriciteit  apart van de elektriciteit die u afneemt van het net. De geïnjecteerde elektriciteit kan u verkopen aan een leverancier. Hiervoor moet u een terugleveringscontract afsluiten. U kan een terugleveringscontract sluiten met uw eigen leverancier waarbij u elektriciteit aankoopt, of met een andere leverancier.  

Het komt er op aan om in eerste instantie in te zetten op zelfverbruik. Dat loont het meest. 

Wanneer u kiest voor een dynamisch geprijsd terugleveringscontract, wordt u overgeschakeld op een meetregime waarin gegevens op kwartierbasis worden uitgelezen uit uw meter. Uw leverancier zal ervoor zorgen dat u op dit meetregime wordt overgeschakeld.   

In de V-test® geven we een overzicht van alle terugleveringscontracten die momenteel worden aangeboden. 

Kunnen prosumenten in het nieuwe systeem zonder terugdraaiende teller de elektriciteit die zij op het net zetten verkopen?

Ja, elke  prosument  met een digitale meter kan een terugleveringscontract afsluiten met een leverancier.  


Door het afsluiten van een terugleveringscontract ontvangt u een vergoeding voor de elektriciteit die u op het net zet. U verkoopt met andere woorden de elektriciteit die u zelf produceert maar niet onmiddellijk verbruikt aan een leverancier.   


In de V-test® geven we een overzicht van alle terugleveringscontracten die momenteel worden aangeboden. 

De Vlaamse regering voorziet een retroactieve investeringspremie voor eigenaars van zonnepanelen met een digitale meter wegens het verdwijnen van de terugdraaiende teller. Waar vind ik meer informatie hierover?

Alle informatie hierover vindt u op de website van VEKA

https://www.energiesparen.be/retroactieve-investeringspremie