De digitale meter bij zonnepaneleneigenaars

De Vlaamse regering besliste om bij alle prosumenten de huidige elektriciteitsmeter vanaf 1 juli 2019 te vervangen door een digitale meter. Deze vervanging loopt tot en met eind 2022. Het decreet digitale meters voorziet voor wie voor eind 2020 zonnepanelen laat plaatsen, dat de meter virtueel blijft terugdraaien en dit gedurende 15 jaar na indienstname van de zonnepanelen (artikel 31).

We zijn geen voorstander van artikel 31 omdat het op verschillende vlakken discriminerend is. Daarnaast gaat dit artikel in tegen onze onafhankelijkheid en onze exclusieve tariefbevoegdheid. We beslisten daarom om een vernietigingsberoep in te dienen bij het Grondwettelijk Hof tegen dit artikel 31. Wij laten het aan de wijsheid van het Hof over om hierover een oordeel te vellen. Onze beslissing gaat over het deel nettarieven. Er zijn andere partijen die de andere componenten viseren. De uitkomst van het arrest is onzeker. 

In afwachting van een uitkomst van de procedure voor het Grondwettelijk Hof verlengen we de periode waarin de  prosument  met een digitale meter alsnog recht heeft op  het  prosumententarief tot het einde van de huidige reguleringsperiode, eind 2020. 

We pasten daarom onze tariefmethodologie 2017-2020 aan. We kunnen ons nog niet uitspreken over de aanrekening van uw nettarieven vanaf 2021. Voor de tariefmethodologie 2021-2024 moeten we immers een decretaal bepaalde procedure doorlopen met openbare consultaties.

Conform het decreet en de tariefmethodologie heeft een bestaande en nieuwe prosument met een digitale meter tot eind 2020 de keuzemogelijkheid: 

  • Digitale meter werkt als een terugdraaiende meter: aanrekening van de nettarieven op basis van het compensatieprincipe met het prosumententarief; dit is de standaard als u geen keuze maakt. 
  • Digitale meter werkt niet als een terugdraaiende meter en de nettarieven worden afgerekend op basis van werkelijke afname. Als u vooral verbruikt als de zon schijnt, is dit voordeliger. 

Welk systeem voor u het voordeligst is, berekent u via de simulator digitale meter. Ook warmtepompeigenaars kunnen deze gebruiken. 

In een Advies van oktober 2018, een Advies van maart 2019 en ook hieronder in de Veelgestelde vragen lichten we ons standpunt toe waarom we niet achter het ‘terugdraaien van de teller’ staan voor wat betreft onze bevoegdheid, nl. de nettarieven. Met dit systeem worden prosumenten onvoldoende aangemoedigd om efficiënt met het net en hun energieverbruik om te gaan. Bovendien blijkt uit resultaten van onze simulator dat ‘efficiënte prosumenten’ juist een voordeel kunnen doen met een digitale meter ‘die niet terugdraait’. Dit is in het algemeen belang, want een efficiënter gebruik van het net leidt tot een lagere factuur voor iedereen.

Veelgestelde vragen over de digitale meter bij zonnepaneleneigenaars

Ik heb zonnepanelen. Wat gebeurt er met mijn meterstand elektriciteit als mijn huidige meter vervangen wordt door een digitale meter?

Fluvius noteert bij de plaatsing uw meterstand. U krijgt hiervan een overzicht. Fluvius stuurt deze meterstand door naar uw leverancier. Als de vervanging van de meter gebeurt in opdracht van Fluvius, dan zal u geen tussentijdse factuur ontvangen, of een factuur met een 0-verbruik. U verliest uw eventueel productieoverschot niet. Vervolgens zal het eindsaldo van uw Ferrarismeter verrekend worden met het saldo van uw digitale meter . Dit kan naar aanleiding van de jaarlijkse meteropname, leveranciers- of tariefwissel.

Bij de metervervanging kan u gratis overschakelen naar enkelvoudig tarief (of omgekeerd). In dat geval zal u wel een tussentijdse factuur ontvangen en mogelijk uw productieoverschot verliezen. 

Uitbreiden zonnepaneleninstallatie

Voor een uitbreiding voor of na 2021 blijft de periode van 15 jaar behouden voor zowel de initiële installatie als de uitbreiding. De datum van indienstname (AREI keuring) van de 1e installatie telt.

Er kunnen nooit twee meetinstallaties zijn voor één EAN. Twee meters, elk voor een gedeelte van de PV-installatie , is juridisch en technisch verboden/niet mogelijk.

Bij een uitbreiding krijgt u een digitale meter , geen analoge meter. Analoge meters worden niet meer geplaatst.

De digitale meter zal terugdraaien in de “back-end”. Dit betekent dat de afname en de injectie, die apart geregistreerd worden op de digitale meter (2 displays), achteraf met elkaar verrekend zullen worden voor facturatie- en communicatieprocessen. Met andere woorden, u wordt gefactureerd op afname min injectie, beperkt tot 0 kWh. U betaalt ook het prosumententarief per kVA omvormervermogen. 

Wat is de datum van indienstname van mijn zonnepaneleninstallatie?

De datum van indienstname van de installatie is de datum van het AREI-keuringsverslag.

Opgelet, als u een installatie zou uitbreiden of er wordt een bijkomende installatie geplaatst, dan zal enkel met de datum van het eerste AREI-keuringsverslag rekening worden gehouden voor de periode van 15 jaar compensatie.

Als u een PV-installatie volledig zou vervangen in de hoop opnieuw van de vijftienjarige duurtijd van de terugdraaiing te kunnen genieten, dan komt uw recht op compensatie integendeel volledig te vervallen.

Waarom staat de VREG niet achter het compensatieprincipe bij prosumenten met een digitale meter?

Compensatie heeft negatieve effecten voor het rationeel energie- en netgebruik en de marktwerking

Het behoud van het compensatieprincipe leidt ertoe dat de negatieve gevolgen die op het ogenblik al gelden voor het beheer van de distributienetten en het beheer van de energieportfolio’s van de energieleverancier nog gedurende lange tijd blijven bestaan.

Daarnaast heeft dit mogelijk ook een negatieve impact op de ontwikkeling van nieuwe diensten en technologieën en impliceert het bovendien dat verschillende baten verbonden aan de digitale meters tijdelijk niet gerealiseerd kunnen worden.

De compensatieregeling stimuleert prosumenten niet om te reageren op marktprikkels en om zelfconsumptie (gelijktijdigheid van productie en verbruik) na te streven of te verhogen en hiertoe eventueel gebruik te maken van nieuwe diensten en technologieën (e.g. opslag- of energiebeheerssystemen). Hierdoor houdt het de prosument tegen om een actieve rol op te nemen in de energiemarkt en belemmert het bijgevolg de activering van de vraagzijde. De regeling vertrekt vanuit de veronderstelling dat de opslagcapaciteit van het elektriciteitssysteem onbeperkt en gratis beschikbaar is, wat niet het geval is. De compensatieregeling zorgt voor grootschalige gelijktijdige injectie door decentrale productie op het distributienet en reikt geen oplossingen aan om ongewenste, dure capaciteitsuitbreidingen van het net te vermijden.

Ook voor de elektriciteitsleveranciers is het compensatieprincipe allerminst een neutrale operatie. Door de compensatie ‘kopen’ zij tijdens de zomer stroom van de prosumenten die bij hen klant zijn en ‘verkopen’ die opnieuw aan hen tijdens de winter. Beide natuurlijk aan dezelfde prijs per kWh. De realiteit is echter dat zij zelf tijdens de zomer stroom moeten (ver)kopen op de groothandelsmarkt aan een gemiddelde prijs (cijfers 2017) van ongeveer 35 euro per MWh, terwijl ze de stroom in de winter aan gemiddeld 55 euro per MWh betaalden. De compensatie zorgt dus voor een zeer aanzienlijke financiële last voor de elektriciteitsleveranciers waar de prosumenten zich meestal niet van bewust zijn. Als het compensatieprincipe verlaten wordt, zal de prosument op termijn innovatievere energiecontracten kunnen sluiten met zijn elektriciteitsleverancier en een actievere rol in de energiemarkt spelen. Hij krijgt daarnaast prikkels om zijn zelfconsumptie te verhogen en zal bijgevolg meer geneigd zijn om gebruik te maken van nieuwe technologieën en diensten. De voordelen van deze actieve participatie zullen op termijn waarschijnlijk toenemen wanneer elektrische voertuigen, warmtepompen en andere flexibele toepassingen concurrerender worden.

We zijn dus geen voorstander van het toepassen van het compensatieprincipe voor de aanrekening van de nettarieven omdat het principe van compenseren op zich – ongeacht of het via een terugdraaiende of een digitale meter gebeurt – de prosumenten elke prikkel ontneemt om het distributienet rationeel en efficiënt te gebruiken en om efficiënt om te gaan met zijn elektriciteitsverbruik. De omslag naar de energietransitie gaat niet enkel om de productie van hernieuwbare energie, maar bijvoorbeeld ook over rationeel energiegebruik en rationeel netgebruik.

Een toekomstgerichte energietransitie kan maar slagen als alle consumenten, waaronder de prosumenten, rechtstreeks kunnen deelnemen aan de markt door hun verbruik aan te passen aan marktsignalen, en op een efficiënte en juridisch correcte manier ingeschakeld worden in het energiesysteem. Actieve participatie van alle consumenten is wat we beogen.

We zijn van oordeel dat de prosument via andere kanalen vergoed zou kunnen worden voor het gederfde financieel voordeel van de compensatieregeling verbonden aan de terugdraaiende teller. In ons advies over de conceptnota digitale meters gaven we een aantal mogelijke maatregelen die de Vlaamse regelgever kan overwegen. 

We zijn geen voorstander van artikel 31 van het decreet. Met dit artikel blijft het terugdraaien van de teller mogelijk voor een periode van 15 jaar. Het artikel gaat in tegen onze onafhankelijkheid en onze exclusieve tariefbevoegdheid. De regeling is bovendien discriminerend op verschillende vlakken. We beslisten daarom om een vernietigingsberoep in te dienen bij het Grondwettelijk Hof tegen dit artikel 31. Finaal zal het aan het Grondwettelijk Hof zijn om zich hier over uit te spreken.

We lichtten in een Advies van 25 maart 2019 ons standpunt toe.

Ik overweeg de aankoop van een elektrische boiler of warmtepompboiler. Wat kunnen deze betekenen in combinatie met mijn zonnepanelen?

Als u een elektrische boiler of warmtepompboiler (= energiezuinige variant van een traditionele elektrische boiler) heeft of u plant er één te plaatsen, is het nuttig om rekening te houden met het verschil tussen een traditionele tijdsaansturing en een intelligente sturing (maximale benutting zonne-energie).

In onze simulator kan u zien wat de impact is op uw % zelfconsumptie , zowel van een boiler met traditionele tijdsaansturing als met een intelligente sturing die PV-geoptimaliseerd is.

Ik overweeg de aankoop van een thuisbatterij. Wat kunnen batterijen betekenen in combinatie met mijn zonnepanelen?

Een thuisbatterij laat een prosument toe om de eigen geproduceerde energie op te slaan en later te verbruiken op momenten dat er geen productie van de zonnepanelen is. De mogelijkheden om batterijen in te zetten voor andere doeleinden zoals ondersteuning van netbeheer worden nog verder onderzocht en uitgetest.

In onze simulator kan u zien wat de impact van de toevoeging van een thuisbatterij op uw % zelfconsumptie is.

Batterijen kunnen ervoor zorgen dat uw afname van het net afneemt. Een accu slaat overdag opgewekte energie op om piekmomenten in het energieverbruik in de ochtend en de avond op te vangen. De duurzame energie blijft zo in de woning, wat het duurzame gedrag van bewoners stimuleert. Hou er wel rekening mee dat het uiteraard moeilijk zal zijn om uw volledige jaarverbruik door de aankoop van een batterij te dekken. Zo zullen uw zonnepanelen voornamelijk in de winter vermoedelijk onvoldoende elektriciteit produceren om uw elektriciteitsverbruik tijdens die dagen aan de hand van een batterij op te vangen.

Voorwaarden aanvraag premie vanaf 1 augustus 2019: alle info bij het departement Omgeving

Specifieke vereisten: momenteel zijn er geen specifieke technische vereisten voor batterijen, maar dit zal in 2019 veranderen. Er komt dan een nieuwe versie van de C10/11 voorschriften. Deze zullen naast decentrale productie ook batterijsystemen afdekken.

In de eerste plaats is wel het AREI van toepassing (een nieuwe batterij moet elektrisch gekeurd worden) en verder geldt ook het aansluitingsreglement van de netbeheerder (artikel 7.5) waarin een meldingsplicht staat voor batterijsystemen vanaf 3kWh sinds 1 januari 2017.

Meer weten over de meldingsplicht voor batterijen? Het nieuwe aansluitingsreglement, waarin de meldingsplicht van de plaatsing van bepaalde opslagsystemen (nl.: vanaf 3 kWh) is vermeld, is in werking sinds 1 januari 2017 (voor Eandis) en sinds 1 februari 2017 (voor Infrax). U moet de plaatsing van batterijen die sinds die datum worden geïnstalleerd aanmelden bij Fluvius, de fusiemaatschappij van beide bedrijven.  

De distributienetgebruiker op laagspanning “is er toe gehouden met de DNB in contact te treden om na te gaan of er al dan niet tot een aanpassing van de aansluiting of een aanpassing van het Distributienet overgegaan moet worden teneinde de operationele veiligheid en spanningskwaliteit te waarborgen bij: […] - de installatie of het weghalen van een Opslagmogelijkheid voor elektriciteit vanaf 3 kWh […]”.

Zie bijvoorbeeld de volgende link onder artikel 7.5. ‘Wijziging van afname- of injectiekarakteristieken’.