Systeem groenestroomcertificaten

De Vlaamse regering moedigt de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen aan via het systeem van de groenestroomcertificaten (GSC).
Dit systeem bestaat uit 2 delen:

1. Enerzijds krijgen producenten van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen, zoals zon, wind , biomassa (bv. vergisting van groente-, fruit- en tuinafval, vergisting van mest of slib of verbranding van houtafval), waterkracht, … GSC’s van de VREG
2. Anderzijds moeten elektriciteitsleveranciers/toegangshouders (natuurlijke persoon of rechtspersoon die een contract heeft gesloten met een netbeheerder, beheerder van het transmissienet of beheerder van het vervoersnet met betrekking tot de toegang tot diens net op een bepaald toegangspunt) een bepaald aantal GSC’s (het quotum) inleveren bij de VREG.

• Toekenning

Een groenestroomcertificaat bewijst dat 1.000 kWh elektriciteit in Vlaanderen werd opgewekt uit een hernieuwbare energiebron. GSC’s bestaan enkel virtueel en worden bewaard in de online databank van de VREG. De producent kan zijn GSC’s verkopen aan leveranciers/toegangshouders. Zij moeten immers aan hun [quotumverplichting] voldoen. Als de producent zelf ook elektriciteitsleverancier/toegangshouder is, kan hij de GSC’s gebruiken voor zijn certificatenverplichting.
GSC’s worden door de VREG toegekend voor de productie van elektriciteit uit:

• zonne-energie
• windenergie
• waterkracht
• getijdenenergie (via eb en vloed)
• golfslagenergie
• aardwarmte of geothermie (via warmtereservoirs diep in de grond)
• biogas(via de vergisting van organisch materiaal)
• stortgas (via methaan en koolstofdioxide)
• rioolwaterzuiveringsgas (via gassen die vrijkomen bij de zuivering)
• biomassa (via het biologisch afbreken van materiaal)

In Vlaanderen zijn windenergie, stortgas, rioolwaterzuiveringsgas en biomassa de meest gebruikte hernieuwbare energiebronnen. Bij Groene stroom vindt u meer informatie.

Quotumverplichting
Om aan de quotumverplichting te voldoen moeten elektriciteitsleveranciers elk jaar vóór 31 maart een aantal groenestroomcertificaten inleveren bij de VREG. Het precieze aantal komt overeen met een vooraf wettelijk bepaald quotum. Als een elektriciteitsleverancier/toegangshouder te weinig GSC’s inlevert, moet hij per ontbrekend certificaat een boete betalen (118 EURO voor leveringen in 2012 en indiening van de nodige certificaten in 2013). De boetes worden gestort in het Energiefonds.

1. Quotum

   Het aantal groenestroomcertificaten dat in een bepaald jaar n moet worden ingediend, wordt vanaf 31 maart 2013 vastgesteld met de formule: C=Gr * Ev * Btot, waarbij: 

   	- C gelijk is aan het aantal in het jaar in te dienen groenestroomcertificaten door een bepaalde leverancier/toegangshouder
   	- Ev gelijk is aan de totale hoeveelheid elektriciteit, uitgedrukt in MWh die in het jaar n-1 afgenomen werd op afnamepunten in het Vlaamse Gewest waarop de   betrokken persoon geregistreerd stond als leverancier/toegangshouder in het toegangsregister van de betrokken elektriciteitsdistributienetbeheerder, beheerder van een gesloten distributienet, beheerder van het plaatselijke vervoernet van elektriciteit of beheerder van het transmissienet. Daarbij wordt de afname per afnamepunt beperkt tot de afname tijdens de periode waarin de betrokken persoon geregistreerd stond als leverancier/toegangshouder;
   	- Gr gelijk is aan: 1° 0,14 in 2013; 2° 0,155 in 2014; 3° 0,168 in 2015; 4° 0,18 in 2016; 5° 0,19 in 2017; 6° 0,195 in 2018; 7° 0,20 in 2019; 8° 0,205 in 2020; 9° 0,205 in 2021
   	- Btot gelijk is aan de totale bandingcoëfficiënt : de verhouding tussen het aantal toegekende, voor de certificatenverplichting aanvaardbare groenestroomcertificaten in jaar n-2 en de totale bruto productie van groene stroom in jaar n-2 in het Vlaamse Gewest. Wanneer een bandingfactor wordt vastgesteld voor een installatie voor de productie van groene stroom met een nominaal elektrich vermogen van meer dan 20 MW, wordt het aantal in te dienen groenestroomcertificaten geëvalueerd en eventueel verhoogd door de Vlaamse Regering.

   In de bepaling van Ev wordt een gedeeltelijke vrijstelling toegepast voor afnamepunten met grote verbruikers. Per afnamepunt waar één of meerdere leveranciers/toegangshouders leveren, wordt het jaarverbruik verminderd met de volgende hoeveelheden:
   
   

   1° voor de afname tussen 1 000 MWh en 20 000 MWh elektriciteit in het jaar n-1 op een bepaald afnamepunt, 40 % van deze afnameschijf, uitgedrukt in MWh, naar rata van de hoeveelheid elektriciteit die werd afgenomen op het afnamepunt gedurende de periode in het jaar n-1 waarin de betrokken persoon leverancier/toegangshouder was. Deze vermindering geldt enkel voor bedrijfsvestigingen waarvan de hoofdactiviteit behoort tot NACE-BEL 2008 code 05 tot en met 33 (industrie en winning van delfstoffen);

   2° voor de afname tussen 20 000 MWh en 100 000 MWh elektriciteit in het jaar n-1 op een bepaald afnamepunt, 75 % van deze afnameschijf, uitgedrukt in MWh, naar rata van de hoeveelheid elektriciteit die werd afgenomen op het afnamepunt gedurende de periode in het jaar n-1 waarin de betrokken persoon leverancier/ toegangshouder was;

   3° voor de afname tussen 100 000 MWh en 250 000 MWh elektriciteit in het jaar n-1 op een bepaald afnamepunt, 80 % van deze afnameschijf, uitgedrukt in MWh, naar rata van de hoeveelheid elektriciteit die werd afgenomen op het afnamepunt gedurende de periode in het jaar n-1 waarin de betrokken persoon leverancier/ toegangshouder was;

   4° voor de afname boven 250 000 MWh elektriciteit in het jaar n-1 op een bepaald afnamepunt, 98 % van deze afnameschijf, uitgedrukt in MWh, naar rata van de hoeveelheid elektriciteit die werd afgenomen op het afnamepunt gedurende de periode in het jaar n-1 waarin de betrokken persoon leverancier/ toegangshouder was;

   5° de hoeveelheid elektriciteit waarvoor door grote verbruikers of gegroepeerde verbruikers met een totaal verbruik van meer dan 5 GWh in naam van de certificaatplichtige groenestroomcertificaten werden ingediend.

   De modaliteiten en de te volgen procedure voor de indiening van de groenestroomcertificaten door grote verbruikers of gegroepeerde verbruikers zullen worden bepaald door de Vlaamse Regering.

2. Procedure 

   De netbeheerders rapporteren aan de VREG hoeveel elektriciteit elke leverancier/toegangshouder geleverd heeft. Zo berekent de VREG hoeveel groenestroomcertificaten elke leverancier/toegangshouder moet inleveren. De VREG brengt de leveranciers/toegangshouders schriftelijk op de hoogte en zij moeten dan vóór 31 maart het vereiste aantal GSC’s inleveren via de online databank.
   Als elektriciteitsleverancier/toegangshouder kunt u GSC’s kopen of zelf aanvragen voor uw eigen productie. De certificaten kunnen tot 10 jaar na de toekenning ingeleverd worden. Let op: enkel GSC’s die werden toegekend door de VREG worden aanvaard voor de quotumplicht.

1. Aanvaardbaarheid van groenestroomcertificaten
   

   Niet alle groenestroomcertificaten zijn geldig om te voldoen aan de certificatenverplichting. Enkel groenestroomcertificaten die werden toegekend door de VREG worden aanvaard.
   Groenestroomcertificaten die werden toegekend voor de productie van elektriciteit uit bepaalde afvalstoffen (oa. afvalstoffen die op een hoogwaardigere manier kunnen gerecycleerd of verwerkt worden), worden niet aanvaard voor de certificatenverplichting.

   Ook groenestroomcertificaten die worden uitgereikt voor elektriciteitsproductie in het buitenland, Wallonië of het Brusselse Gewest of door de CREG kunnen tot op heden niet worden ingeleverd om te voldoen aan de certificatenverplichting in het Vlaams Gewest.

   Groenestroomcertificaten kunnen worden ingeleverd in het jaar waarin ze werden toegekend en de vijf daaropvolgende jaren.

2. Administratieve boete
   

   Als een leverancier/toegangshouder het juiste aantal groenestroomcertificaten indient, voldoet hij aan zijn certificatenverplichting. Als hij te weinig certificaten inlevert, zal hij per ontbrekend certificaat een administratieve boete moeten betalen. Deze boete bedraagt 125 euro per ontbrekend certificaat voor de groenestroomcertificaten die moeten worden ingeleverd tot en met 31 maart 2012. Voor groenestroomcertificaten die moeten worden ingeleverd tegen 31 maart 2013 bedraagt deze boete 118 euro. Voor alle groenestroomcertificatenverplichtingen na 31 maart 2013 bedraagt de boete 100 euro. De administratieve boetes worden gestort in het Energiefonds. Dit fonds wordt onder meer gebruikt voor het beleid inzake het rationeel energiegebruik, warmtekrachtkoppeling, de hernieuwbare energiebronnen en de flexibele mechanismen van het protocol van Kyoto.

3. Certificatendatabank
   

   De VREG beheert de toegekende groenestroomcertificaten in een gratis online databank. Per groenestroomcertificaat worden onder andere de volgende gegevens geregistreerd: de eigenaar van het certificaat, het registratienummer, een aantal gegevens over de productie-installatie (productieplaats, nominaal vermogen...), de gebruikte hernieuwbare energiebron, het jaar en de maand van productie...

   In de databank wordt ook geregistreerd of het groenestroomcertificaat al werd ingediend in het kader van de certificatenverplichting en, indien dit nog niet het geval is, of het wel aanvaard kan worden door de VREG wanneer het wordt ingediend om te voldoen aan de certificatenverplichting.
   Ook wordt in deze databank bijgehouden of deze groenestroomcertificaten kunnen worden gebruikt als garantie van oorsprong als bewijs voor de levering aan eindafnemers van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen.

   Gebruikers van deze databank zijn producenten van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen, elektriciteitsleveranciers en handelaars in groenestroomcertificaten. Zij krijgen van de VREG een gebruikersnaam en paswoord, waarmee ze via het internet de gegevens kunnen lezen van de groenestroomcertificaten waarvan ze eigenaar zijn. Zo houden zij zicht op de productie, de aankoop en de verkoop van hun eigen groenestroomcertificaten. Handelaars die toegang wensen tot de certificatendatabank kunnen hiervoor contact opnemen met de VREG.

4. Handel en inlevering
   

   Groenestroomcertificaten en de betrokken elektriciteit mogen afzonderlijk verkocht worden. De handel in GSC’s is in sommige gevallen aan BTW onderworpen:

   De verkoop van groenestroomcertificaten door producenten en netbeheerders in het raam van een economische activiteit is aan de BTW onderworpen. Anderzijds wordt hierdoor een recht op aftrek toegestaan van de BTW die wordt geheven bij de aankoop van de groenestroomcertificaten en met betrekking tot de verhandeling ervan.

   De verkoop van groenestroomcertificaten door particulieren die deze hebben verkregen in het raam van een privéproductie van groene energie, ontsnapt aan de BTW aangezien die verkopers niet handelen in het raam van een economische activiteit en bijgevolg overeenkomstig de artikelen 2 en 4 van het BTW-Wetboek niet als BTW-plichtig aangemerkt worden.

   Indien daarentegen de omvang van de installatie voor de particulier een productie zou mogelijk maken die ruimschoots het verbruik van zijn woning overschrijdt, dan zou de betrokkene de hoedanigheid belastingplichtige hebben omdat hij het overschot aan een elektriciteitsleverancier verkoopt.

   Zowel de verkoop van groene energie als de verkoop van de groenestroomcertificaten zal dan onderworpen zijn aan de BTW. Dat zal evenwel geen gevolg hebben omdat zowel de particulier als de elektriciteitsleverancier het recht hebben de BTW af te trekken.

   De particulier kan aanspraak maken op de vrijstelling waarin is voorzien in artikel 56, §2 van het BTW-Wetboek wanneer de jaaromzet voortvloeiend uit de elektriciteitsproductie niet meer bedraagt dan 5.580 euro per kalenderjaar.

   De VREG faciliteert de werking van de markt voor groenestroomcertificaten en warmtekrachtcertificaten door middel van het beheer van de certificatendatabank. Verkopen van certificaten worden in de databank verwerkt. Aan de eigenaars van groenestroomcertificaten is ook de verplichting opgelegd om de verkoop van certificaten te melden aan de VREG: in het bijzonder moet de koper, de verkochte certificaten en de gehanteerde prijs gemeld worden. Op basis hiervan berekent en publiceert de VREG maandelijks een gemiddelde verkoopprijs.

   De certificatendatabank biedt echter geen handelsplatform voor transacties van certificaten of garanties van oorsprong. De handel heeft daarom overwegend het karakter van een bilaterale markt, waarbij de handelende partijen elkaar kennen en zelf moeten vinden. Dit heeft een aantal nadelen, omdat bepaalde partijen in die situatie marktmacht kunnen uitoefenen.

   Om dit te vermijden werd een elektronisch beursplatform opgestart voor de verhandeling van deze groenestroomcertificaten, via een verbinding tussen de certificatendatabank beheerd door de VREG en de Green Certificate Exchange (GCE) van de Belgische energiebeurs BelPEx. Sinds 2010 kan de geanonimiseerde veiling van de aangeboden certificaten volledig automatisch afgewikkeld worden. De verbetering van de handel in steuncertificaten moet leiden tot lagere prijzen voor deze certificaten en bijgevolg lagere kosten die de leveranciers kunnen aanrekenen aan de afnemers. Door de lancering van de BelPEx GCE op het ogenblik dat de vraag naar groenestroom- en warmtekrachtcertificaten erg laag lag als gevolg van de terugval van de quota, is het aantal transacties op de GCE voorlopig nog erg beperkt gebleven. De economische crisis leidde in 2009 tot een sterke terugval van de elektriciteitsafnames en dat drukt het aantal certificaten dat ingeleverd moet worden voor het quotum. Dit leidde tot het ontstaan van een overschot aan certificaten en tot een sluimerende toestand van de certificatenmarkt.

   In de certificatendatabank vindt u een handleiding die u helpt bij het verhandelen. Het is de verkoper die de transactie start door een koper aan te duiden. De VREG bevestigt de verkoop per e-mail. Als de verkoper na 4 uur niet geannuleerd heeft, is de verkoop definitief en ontvangt de koper een bevestiging met extra informatie over de GSC’s. Het aantal verhandelde certificaten en de gemiddelde marktprijs vindt u terug bij de statistieken.

   De procedure om via de databank GSC’s in te leveren lijkt sterk op een gewone verkoop. Het inleveren moet schriftelijk bevestigd worden aan de VREG. Een GSC kan maar 1 keer gebruikt worden voor de certificatenverplichting en voor de garantie van oorsprong.

5. Rechtsgrond
   

   De decretale basis voor het systeem van de groenestroomcertificaten werd vastgelegd in de artikelen 7.1.1 tot en met 7.1.14 van het Energiedecreet. De administratieve boete bij overtreding van de certificatenverplichting staat beschreven in artikel 13.3.5 van het Energiedecreet. Verdere uitvoeringsregels zijn bepaald in het Energiebesluit.